Çanakkale’deki Assos hafriyatında Roma çeşmesi kalıntılarına ulaşıldı

Çanakkale’nin Ayvacık ilçesi Behramkale köyü sonları içinde yer alan Asos Antik Kenti, yer üstündeki zenginliğinin yanı sıra hafriyatlarda ortaya çıkarılan Roma ve Bizans periyodu yapıtlarıyla geçmişe ışık tutuyor.

Kent; antik tiyatrosu, agora, nekropol ve surlarıyla kültürel miras ve zenginliklerini barındırıyor.

Assos hafriyat heyeti lideri Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nurettin Arslan, Türkiye’de 12 ay boyunca sürdürülen hafriyatlar ortasında Assos’un da bulunduğunu belirtti ve bölgedeki çalışmaların 42 yıldır aralıksız devam ettiğini anlattı.

“Antik kentte farklı alanda çalışıyoruz”

Almanya’nın birtakım üniversitelerinden gelen bilim insanları ve akademisyenlerle 30 kişilik bir grubun hafriyatta misyon aldığını kaydeden Arslan, “Kış mevsiminde arazi çalışma koşulları biraz ağır olduğu için daha evvel bulmuş olduğumuz arkeolojik malzemeleri belgelendirme çalışmalarına devam ettik.

Bunun yanı sıra bilhassa kentin kuzeyindeki surların onarımı için hazırlıklar yaptık. Yaz aylarının gelmesiyle yerdeki etkin çalışmalarımız başladı. Antik kentte farklı alanda çalışıyoruz.” sözünü kullandı.

Arslan, en değerli çalışmalarından birinin, uzun yıllardan bu yana kazılan ve çok fazla yere sahip Bizans devri yapısı olduğunu anlattı.

“Döneme ilişkin kıymetli bulgular elde edeceğimizi düşünüyorum”

Büyük ölçekteki bu alanda 14 odayı kazdıklarını, daha kazılacak çok oda bulunduğunu bildiren Arslan, “Bu kompleks odalardan birinde çalışmaya yine başladık. Periyoda ilişkin kıymetli bulgular elde edeceğimizi düşünüyorum.

Kazılardaki ikinci çalışma alanımız ise kentin eğitim kurumları ortasında yer alan ve hayli düzgün korunmuş, Helenistik Çağ’daki gymnasium yani o periyodun lisesi diyebileceğimiz bir yapı.” dedi.

2 bin 200 yıllık Roma çeşmesi kalıntıları bulundu

Prof. Dr. Arslan, bu sene de gymnasiumda Roma devrinde eklenti olarak inşa edilen sarnıçlarla ilgili hafriyat yapacaklarını aktardı.

“Agoranın doğu kenarındaki kalıntının uzun yıllardır fonksiyonu bilinmiyordu. Geçen yıl bu yapıda çalışmalar başladı. Bu yıl hala devam ediyor. Birinci tespitlerimize nazaran, görkemli bir çeşme yapısı olduğunu öğrendik. Assos’ta çok sayıdaki sarnıçları biliyoruz lakin anıtsal bir çeşme yapısına birinci kez rastlıyoruz.

Kent mimarisi açısından epeyce kıymetli bir yapı. Arazi dışında da tekrar bulunan yapıtların istatistikleri, çizimleri ve onarım çalışmaları devam etmekte. Milattan evvel 2. yüzyılda inşa edildiğine nazaran yaklaşık 2 bin 200 yıl öncesinde inşa edilmiş bir çeşmeden kelam ediyoruz.”

“İlk hafriyat tamamlandıktan sonra…”

Arslan, Roma çeşmelerinin artlarında su haznesinin yer aldığını, önlerinin ise sütunlu girişlerle adeta tapınak üzere şekillendirildiğini belirtti.

Assos’taki çeşmenin sütunların bir kısmının yok olduğunu fakat esas ve sütunların mermerden ve çok özgün profillerinin bulunduğunu anlatan Arslan, “Bizans periyodunda olasılıkla bu yapının da önemli bir formda tahrip edildiğini düşünüyoruz. Buna karşın birinci hafriyat tamamlandıktan sonra mevcut olan kesimleri tekrar ayağa kaldırıp çeşmenin önündeki durumu ya da görünümü biraz daha ziyaretçilerin algılamasını sağlayabiliriz.” değerlendirmesini yaptı.

AA’nın haberine nazaran; Arslan, Assos’un yüksek bir zirve üzerinde, doğal su kaynaklarından mahrum bir alanda konumlandığını söyledi.

“Doğal kaynaktan suyun kente taşındığını söyleyebiliriz”

Bundan ötürü antik kentin gerek resmi yapılarında gerekse konutlarında kesinlikle oyularak ya da kayalar kesilerek yapılmış yer altı su depoları ve sarnıçlar bulunduğunu lisana getiren Arslan, şunları kaydetti:

“Elimizdeki bir yazıta nazaran milattan evvel 3. yüzyılda bir mühendis Assos’ta su kanalı inşa etmiş, hatta bunun bir şiiri var. Bu tarihten evvel kente su getiren bir kanaldan kelam etmek mümkün değil.

Milattan sonra 3. yüzyılda Satneos ırmağının kenarından, doğal kaynaktan suyun kente kadar taşındığını söyleyebiliriz.

Aynı vakitte kentin çabucak yakınında yaklaşık 500 metre kuzeyinde akan bir dere var. O devirlerde beşerler kaliteli su içmek isterlerse bu dereden sularını temin etmiş olabilir.”